DOSYA HABER | ÖZEL ARAŞTIRMA
İstanbul’da otomotiv sektörü, sadece binek araçların değil; koca bir metropolü ayakta tutan lojistik filolarının, ticari devlerin ve yollara tutkun klasik otomobil sevdalılarının da kalbidir. Sokak aralarındaki karanlık kaportacı dükkanlarından, bugün akıllı araç sistemlerinin ve ağır vasıta güvenlik teknolojilerinin entegre edildiği devasa yerleşkelere uzanan "Oto Sanayi" kültürünün izini sürüyoruz.
Türkiye'de otomobil sahipliğinin bir ayrıcalık, ticari taşımacılığın ise yeni yeni filolaşmaya başladığı 1950'li yıllarda "Oto Sanayi" kavramı henüz icat edilmemişti. İstanbul'un ilk ustaları; şoförlerin, makasçıların ve motor ustalarının iç içe geçtiği Dolapdere, Kasımpaşa ve Topkapı surdibi bölgelerinde kümelenmişti.
O yılların dar sokakları, Amerikan rüyasının yollara yansıyan efsanelerine ev sahipliği yapıyordu. Gürültülü V8 motorların sesleri, 1960'ların ikonik Mustang'lerinin, Chevrolet'lerin kaporta düzeltme çekiçlerine karışıyordu. Otomobil tamiri bir "hizmet" değil, kelimenin tam anlamıyla bir "zanaat" idi. Ancak artan araç sayısı ve özellikle şehre mal taşıyan kamyonların büyümesi, bu dar sokakları içinden çıkılmaz bir kaosa sürükledi.
1980'lerin başına gelindiğinde, şehir içindeki gürültü ve egzoz kirliliği dayanılmaz boyutlara ulaşmıştı. Oto tamircileri için şehirden izole, sadece bu işe özel bir merkez kurulması kararlaştırıldı.
Maslak Atatürk Oto Sanayi Sitesi, işte bu vizyonla, o dönem adeta şehrin "dağ başı" sayılan bir bölgesinde inşa edildi. Maslak, yıllar içinde sadece bozulan araçların tamir edildiği bir yer olmaktan çıkıp, nadide klasik araçların restore edildiği, motor sporları için özel modifikasyonların yapıldığı prestijli bir merkeze dönüştü. Bugün devasa plazaların ve gökdelenlerin arasında sıkışıp kalsa da, "Maslak Ustası" tabiri sektördeki en geçerli akçelerden biri olmaya devam ediyor.
1990'lı yıllar, İstanbul'da lojistiğin ve ticari filoların patlama yaptığı dönemdi. Maslak artık bu devasa tırlara, otobüslere ve ağır vasıtalara dar geliyordu. Şehrin yükünü çeken ticari araçlar için yeni ve çok daha büyük arterler gerekiyordu.
Avrupa Yakası'nda İkitelli Atatürk Oto Sanayi: Sadece binek araçların değil, devasa lojistik tırlarının, kamyonların ve iş makinalarının ağır bakım garajlarına ev sahipliği yapmaya başladı. Geniş yolları ve yüksek tavanlı dükkanlarıyla ticari taşımacılığın can damarı oldu.
Anadolu Yakası'nda KADOSAN: 1996 yılında Ümraniye'de kurulan KADOSAN, Anadolu Yakası'nın otomotiv ve yedek parça kalbi haline geldi. Özellikle Anadolu'ya açılan yolların üzerinde olması, burayı lojistik firmalarının zorunlu pit-stop alanı yaptı.
"Bu dönemde oto sanayiler, sadece tornacıların ve kaportacıların değil; yedek parçacıların, ağır vasıta fren test merkezlerinin ve dorse imalatçılarının bir araya geldiği entegre ticaret ağlarına dönüştü."
Bugün İstanbul'un uç noktalarındaki (Tuzla, Hadımköy, Arnavutköy) oto sanayi ve garaj komplekslerinde, geçmişin yağlı tulumlarının yerini dizüstü bilgisayarlar ve sensör kalibrasyon cihazları alıyor.
Özellikle ticari filoların yönetimi ve ağır vasıta güvenliği, oto sanayilerin en yeni uzmanlık alanı haline geldi. Modern sanayi sitelerindeki ağır vasıta garajları artık sadece motor indirip şanzıman dağıtmıyor;
Lojistik şirketlerinin en büyük kanayan yarası olan akıllı dizel yakıt güvenlik ve hırsızlık önleme sistemlerinin kurulumlarını yapıyor.
Ticari araçlar için hayati önem taşıyan, yapay zeka destekli otonom motor yangın söndürme sistemlerinin araca özel entegrasyonlarını gerçekleştiriyor.
Filo takip ve telemetri sensörlerinin kalibrasyonlarını sağlıyor.
Sonuç Olarak; İstanbul'un oto sanayi tarihi, basit bir tamircilik serüveni değildir. Dolapdere'de klasik bir V8 motorun nikelajını parlatan ustaların çırakları; bugün İkitelli'de, Tuzla'da milyonlarca liralık lojistik tırlarına yapay zeka destekli güvenlik yazılımları entegre eden teknisyenlere dönüşmüştür. Oto sanayiler, şehrin hareket etmesini sağlayan o devasa ve görünmez mühendislik kampüsleri olarak evrimini sürdürmektedir.
Türkçe